تحلیل داده‌ها – انواع و کاربردها

دسته بندی های اصلی تحلیل داده

در عصری که در آن حجم اطلاعات روزافزون می‌شود، تحلیل داده‌ها به عنوان یکی از مهم‌ترین ابزارها در صنعت و تجارت مورد استفاده قرار می‌گیرد. تحلیل داده‌ها به ما امکان می‌دهد از اطلاعات موجود در دسترس خود به طور سازمان یافته و هدفمند استفاده کنیم و الگوها، روندها و ارتباطات مهم را کشف کنیم. در این مطلب، به بررسی انواع تحلیل داده‌ها و کاربردهای آنها می‌پردازیم.

تحلیل داده، فرایندی است که در آن اطلاعات موجود در داده‌ها بررسی، تفسیر و استخراج می‌شوند تا الگوها، روابط و ارتباطات مهم شناسایی شوند و درک عمیقی از آنها بدست آید. انواع مختلفی از تحلیل داده وجود دارند که هرکدام به صورت خاصی درک و استفاده از داده‌ها را تسهیل می‌کنند. در زیر، به برخی از اصلی‌ترین انواع تحلیل داده می‌پردازیم:

• تحلیل توصیفی (Descriptive Analysis): در این نوع تحلیل، داده‌ها به صورت کلی توصیف می‌شوند و ویژگی‌های آنها از جمله میانگین، میانه، حالت، واریانس و توزیع فراهم می‌شود. این نوع تحلیل برای تفسیر و توصیف داده‌های گذشته بسیار مفید است و پاسخ سوالِ چه اتفاقی افتاده است؟ (?What Happened) داده می شود. در این نوع تحلیل یک تصویر خلاصه و جامع از داده ها به کاربر / مدیر / مشتری / مخاطب نمایش داده می شود. به این تصویر خلاصه Snapshot گفته می شود.

به عنوان مثال اگر داده های واردات خودرو در سال های 1394 و 1395 را داشته باشیم بررسی سطر به سطر این داده ها بسیار زمان بر و در نهایت بی نتیجه خواهد بود اما اگر از داده ها با کمک تحلیل داده ی توصیفی یک تصویر خلاصه و جامع تهیه کنیم بسیار مفید و موثر خواهد بود.

• تحلیل تشخیصی (Diagnostics Analysis): در تحلیل تشخیصی، از داده‌های نمونه‌ای استفاده می‌شود تا نتایج کلی و کلیاتی را برای جامعه یا جمعیت بزرگ‌تری استنتاج کند. این نوع تحلیل از طریق روش‌های نمونه‌برداری و استنتاج آماری، اطلاعات مفیدی را درباره جمعیت مورد نظر فراهم می‌کند و پاسخ سوال چرا اتفاق افتاده است؟ (?Why did it happen) را می دهد. نمودار هایی مانند Waterfall و قابلیت هایی مانند Drilldown در این نوع تحلیل به وفور استفاده می شوند.

• تحلیل پیش نگر (Predictive Analysis): در این نوع تحلیل، با استفاده از الگوریتم‌ها و مدل‌های پیش‌بینی، سعی می‌شود روند و حالتِ آینده را بر اساس داده‌های گذشته پیش‌بینی کنیم. این نوع تحلیل به ما کمک می‌کند تا تصمیم‌هایی را بر اساس احتمال و اطلاعات آینده بگیریم و برنامه‌ریزی مناسب انجام دهیم و پاسخ سوال چه خواهد شد؟ یا ?What is the next را می دهد. زبان هایی مانند زبان برنامه نویسی پایتون برای تحلیل داده و زبان R و نرم افزار هایی مانند Knime و Rapidminer در این زمینه به کمک تحلیلگران آمده اند.

• تحلیل تجویزی (Prescriptive Analysis): تحلیل روند در بررسی ارتباط بین داده‌ها در یک بازه زمانی مشخص کمک می‌کند. با مشاهده الگوها و روندهای موجود، می‌توان پیش‌بینی کرد که چگونه رفتار یک سری داده در آینده خواهد بود. این نوع تحلیل در تصمیم‌گیری استراتژیک و برنامه‌ریزی بلندمدت بسیار مؤثر است.

انواع دیگر تحلیل داده

1. تحلیل تفسیری (Exploratory Analysis):

این نوع تحلیل به ما کمک می‌کند الگوها، روابط و ارتباطاتی را کشف کنیم که از قبل نمی‌دانستیم. با بررسی داده‌ها و استخراج اطلاعات مخفی و مفهوم‌های جدید، می‌توان ارتباطاتی را کشف کرد و دلیل وقوع یا عدم وقوع رویدادها را تحلیل کرد. این نوع تحلیل به ما کمک می‌کند تا درک عمیق‌تری از دلایل و پیامدهای موجود بدست آوریم.

2. تحلیل استنتاجی (Inferential Analysis):

این نوع تحلیل داده به ما امکان می‌دهد اطلاعاتی را که در داده‌های محدودی وجود دارد به مجموعه‌های بزرگتری تعمیم دهیم. با استفاده از روش‌های نمونه‌گیری و استنتاج آماری، می‌توان نتایج کلی و کلیاتی را بر اساس داده‌های محدود تعیین کرد. این نوع تحلیل در مطالعات پژوهشی و انتقال نتایج به جامعه عمومی بسیار مفید است.

3. تحلیل روند (Trend Analysis):

در تحلیل روند، ارتباط بین داده‌ها در یک بازه زمانی مشخص بررسی می‌شود. با مشاهده روندها و الگوهای موجود، می‌توان پیش‌بینی کرد که چگونه رفتار یک سری داده در آینده خواهد بود. تحلیل روند در تصمیم‌گیری استراتژیک و برنامه‌ریزی بلندمدت بسیار مؤثر است.

4. تحلیل خوشه‌بندی (Clustering Analysis):

در این نوع تحلیل، داده‌ها بر اساس شباهت‌ها و ویژگی‌های مشترک خود به گروه‌های متفاوت تقسیم می‌شوند. این نوع تحلیل به ما کمک می‌کند الگوهای مخفی و تقسیمات طبیعی را در داده‌ها شناسایی کنیم و گروه‌بندی‌های معناداری را ایجاد کنیم. این اطلاعات می‌تواند برای بازاریابی هدفمند و مدیریت منابع بسیار مفید باشد.

نهایتاً، تحلیل داده‌ها ابزاری قدرتمند برای بهبود تصمیم‌گیری‌ها و رشد کسب و کار است. با استفاده از نوع مناسب تحلیل و ابزارهای مناسب، می‌توان از اطلاعات موجود در دسترس خود بهره‌وری بیشتری داشت و به دست آوردن دانش قابل استفاده‌ای را دریافت کرد.